Matematyka nie jednemu dziecku spędza sen z powiek.

W dniu sprawdzianu ból głowy, kolana, pięty i wiele mniej lub bardziej wymyślnych wymówek, by nie pójść do szkoły. Nieodrobiona praca domowa, unikanie wzroku nauczyciela, ściąganie wyników od kolegi w ławce, pustka w głowie i ogromny stres pod tablicą. Negatywne emocje, wzmożone napięcie, niska odporność psychiczna potęgują niepowodzenia w matematyce, co w efekcie wyzwala frustrację i blokuje aktywność intelektualną.

Przyczyn niepowodzeń szkolnych można wymienić wiele: niski poziom inteligencji <90, podjęcie nauki bez osiągnięcia dojrzałości szkolnej, brak uzdolnień lub zainteresowania matematyką, sprawami szkolnymi dziecka ze strony rodziców, duża absencja szkolna, zaburzenia emocjonalne, ADHD, wady zmysłów,  przyczyny pedagogiczne (niewłaściwa metoda nauczania, zbyt mało ćwiczeń praktycznych, brak powtórzeń materiału, częste zmiany nauczycieli lub szkoły przez ucznia), dysleksja czy wreszcie dyskalkulia.

Dyskalkulia rozwojowa to specyficzne zaburzenia zdolności matematycznych, rozpoznawane, gdy występują istotne różnice między aktualnymi zdolnościami matematycznymi dziecka, a tymi, które są odpowiednie dla jego wieku, przy co najmniej przeciętnym rozwoju intelektualnym. Różnica pomiędzy specyficznymi a ogólnymi trudnościami w nauce matematyki polega na tym, że u uczniów z ogólnymi trudnościami kłopoty utrzymują się na stałym poziomie, potrzebują oni jedynie więcej czasu na zrozumienie i opanowanie  materiału, nadrobienie braków.

W zależności od zaburzonych funkcji wyróżnia się:

1. dyskalkulię werbalną - przejawia się zaburzeniem umiejętności słownego wyrażania pojęć i uchwycenia zależności matematycznych, takich jak oznaczenie ilości i kolejności przedmiotów nazywanie cyfr i liczebników, symboli działań i dokonań matematycznych np. brak zdolności utożsamiania ilości z odpowiadającą jej liczbą,
2. dyskalkulię praktognostyczną - przejawia się w trudnościach w manipulowaniu przedmiotami narysowanymi na papierze, na ekranie komputera, czy trzymanymi dłońmi, jak np. kostki do gry. Uczeń nie jest w stanie ułożyć patyczków czy kostek według ich wielkości, nie umie wskazać, który z dwóch patyczków jest grubszy, cieńszy czy tego samego rodzaju,
3. dyskalkulię leksykalną - związana jest z brakiem lub znacznym ograniczeniem umiejętności czytania symboli matematycznych, cyfr, liczb, znaków działań,
4. dyskalkulię graficzną - jest to niezdolność zapisywania symboli matematycznych, połączona często z dysgrafią i dysleksją liter. Uczeń nie jest w stanie napisać dyktowanych nazw, a nawet ich skopiować np.: 1284 pisze jako 1000, 200, 80 lub 4,
5. dyskalkulię ideognostyczną - to przede wszystkim niezdolność zrozumienia pojęć i pewnych zależności matematycznych oraz wykonania obliczeń w pamięci. Często uczeń jest w stanie przepisać lub przeczytać liczby, ale nie rozumie co przeczytał lub napisał, np.: umie zapisać znak 9, ale nie wie, że 9 to to samo co 10-1, albo 3×3,
6. dyskalkulię operacyjną - to bezpośrednie zaburzenie umiejętności wykonywania operacji matematycznych, a więc wyklucza rozwiązywanie przez osobę cierpiącą na dyskalkulię bardziej złożonych zadań. Typowym przykładem jest zamienianie operacji np.: odejmowania zamiast dzielenia.

Dyskalkulii, podobnie jak dysleksji, nie diagnozuje się u dzieci ze schorzeniami neurologicznymi (mózgowe porażenie dziecięce, padaczka), z wadami zmysłów oraz u dzieci, których trudności w nauce są wynikiem zaniedbań środowiskowych lub niewłaściwych oddziaływań pedagogicznych.

Rozpoznanie ryzyka dyskalkulii jest istotne ale i bardzo trudne, bowiem czynniki ryzyka można wyodrębnić dopiero w wieku 8 - 9 lat, gdy dziecko wkroczy  w stadium rozumowania na poziomie operacji konkretnych. To znaczy, że w umyśle dziecka tworzą się i dojrzewają pierwsze operacje dotyczące pojęć liczbowych, przestrzeni i czasu. Edukacja matematyczna w tym czasie powinna odbywać się poprzez proste ćwiczenia umiejętności matematycznych połączone z  zabawami, grami, rozmową na temat tego, co dziecko robi.

O ryzyku dyskalkulii możemy mówić gdy uczeń klas II - III:

-          nie orientuje się w schemacie własnego ciała, na płaszczyźnie i w przestrzeni,

-          przejawia trudności w rozpoznawaniu podstawowych figur geometrycznych,

-          nie radzi sobie z porządkowaniem obiektów wg kolejności rosnącej i/lub malejącej,

-          ma problemy z klasyfikowaniem wg kryterium nadrzędności i podrzędności, z porównywaniem obiektów wg kryteriów fizycznych (wielkość, ilość, odległość),

-          nie rozumie pojęcia liczby, systemu przeliczania, języka matematyki,

-          nie opanowało umiejętności odczytywania i zapisu liczb i cyfr.

W starszym wieku szkolnym specyficzne trudności w uczeniu się matematyki przejawiają się:

-          brakiem zdolności do rozróżniania cyfr, co reprezentuje dany symbol w postaci cyfry (dziecko pisząc np.  8 nie zdaje sobie sprawy, że jest to cyfra, która występuje przed 9),

-          brakiem zdolności do rozumienia symboli graficznych, które reprezentują cyfry (dziecko ma trudności z oderwaniem się od konkretów i posługiwaniem się reprezentantami symbolicznymi w zakresie pojęć liczbowych, działań matematycznych oraz schematów graficznych),

-          brakiem zdolności do układania cyfr w odpowiednim porządku (trudności z nauką tabliczki mnożenia),

-          trudnościami w rozróżnianiu lub grupowaniu pewnych liczb czy przedmiotów,

-          trudnościami w wykonywaniu prostych operacji arytmetycznych (dziecko wykonuje obliczenia na palcach),

-          brakiem umiejętności posługiwania się pojęciami matematycznymi,

-          trudnościami z doborem odpowiedniej operacji matematycznej w celu rozwiązania zadania,

-          trudnościami z zapamiętaniem operacji potrzebnych do wykonania zadania,

-          trudnościami z odczytaniem i zrozumieniem takich symboli arytmetycznych jak "plus", obniżoną zdolnością identyfikowania liczb z pisemnymi symbolami (dzieci mogą dobrze liczyć, ale nie potrafią odczytać liczb),

-          trudnościami z zapamiętaniem i zapisaniem cyfr,

-          "minus" (dzieci nie potrafią odczytać tych symboli albo je mylą)

-          trudnościami z wyobrażeniem sobie treści zadań tekstowych.

Ponadto w życiu codziennym dziecko myli strony i kierunki, nie potrafi opanować sekwencji jednostek czasu, miar, nie radzi sobie z obliczeniami na pieniądzach.

Jeżeli dziecko, mimo systematycznej pracy, ogólnie dobrych wyników w nauce, nie radzi sobie z matematyką - warto zgłosić się do Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w celu przeprowadzenia badań diagnostycznych i ustalenia form pomocy.